Verdriet, angst, boosheid: van klacht naar kracht

Veel mensen hebben last van psychische klachten. Er is bijna niemand te vinden, die niet tijdens het leven eens een lastige periode doormaakt. Stress, klachten en moeilijke emoties zijn een deel van het leven. Een echt probleem in de vorm van een stoornis of een ziekte worden deze klachten pas als de lastige emoties en de bijhorende gevolgen, zoals slecht slapen of eten, langer aanhouden dan een half jaar. Maar als mensen hun klachten meteen serieus nemen en de onderliggende probleem aanpakken, eventueel samen met een coach, worden de klachten snel beter. Het resultaat van reflectie en actie is dan niet alleen herstel, maar veerkacht, een hogere emotionele en persoonlijke competentie. Van klacht nar kracht!

Emotionele Intelligentie emotie ervaringen begrippen veerkracht welzijn psychologie wandelcoach den haag gedragsverandering
Van klacht naar kracht: Emotionele Intelligentie
Lees verder “Verdriet, angst, boosheid: van klacht naar kracht”

Zelfdiagnose via Social Media

Zelfdiagnose via Social Media Van Ooijen TikTok Stoornis identiteit Tourette neurodivergentie ADHD, autisme identiteit besmetting stoornis

Staatssecretaris Van Ooijen heeft recentelijk op onwenselijk zelfdiagnose via social media gewezen. Van Ooijen spreekt ook over de onwenselijke “grenzeloze groei” van de jeugdzorg. Terwijl jongeren en gezinnen met ernstige problemen zeker professionele hulp moeten krijgen, is het onwenselijk dat iedereen bij gevoelens van onzekerheid en bezorgdheid professionele hulp vraagt. Terecht vindt de staatssecretaris dat niet alle problemen bij de jeugdzorg moeten belanden, maar dat de bredere samenleving (sport- en muziekverenigingen, kerken en buurt- en inloophuizen) hulp en steun kan en moet bieden.

Opvoeding en opvoedingsproblemen moeten ook naar mijn mening inderdaad in eerste instantie van de bredere gemeenschappen worden opgevangen voordat specialistische zorg aan de orde is. Het Nederlands Jeugdinstituut heeft hier een belangrijke bijdrage over geschreven.

Mentale weerbaarheid en gezondheid welbevinden wandelcoach Den Haag
Mentale weerbaarheid en gezondheid

Het Trimbos-Instituut biedt bijvoorbeeld uitstekende informatie voor preventieve interventies voor scholen op het gebied van mentale weerbaarheid en het bevorderen van mentaal welbevinden.

Lees verder “Zelfdiagnose via Social Media”

Weerstand tegen online-manipulatie

Veel mensen maken zich zorgen over de manipulatieve technieken van de grote social mediaplatforms, die doelgericht aandacht trekken om geld te verdienen. Zo wakkeren online media vaak met triggerende berichten emotie en sensatie aan: online-manipulatie.

Podcast

Lees verder “Weerstand tegen online-manipulatie”

Emotie, cognitie en gedrag

Sociale cognitie: emotie en cognitie samen

Om het samenspel tussen emotie, cognitie en gedrag te begrijpen moeten we eerst naar het begrip “sociale cognitie” kijken, dat wil zeggen, de manier waarop mensen waarnemen en denken. Emotie en cognitie komen hierbij samen.

Sociale cognitie is een belangrijk begrip uit de sociale psychologie. Het betekent dat menselijke perceptie en denken sterk bepaald wordt door sociale relaties. Natuurlijk gaat sociale cognitie over het waarnemen en interpreteren van het gedrag van anderen. Maar sociale denkprocessen gaan veel verder en omvatten ook een groot gedeelte van de perceptie van dingen en feiten.

Emotie cognitie hersenen gedragsverandering heuristiek bias Kahneman gewoonGedrag Emotie cognitie hersenen gedragsverandering automatisch keuze heuristiek bias Kahneman Gewoontes nudging automatisch denken rationeel triggertes nudging automatisch denken rationeel sturen denken plannen
Maria Trepp

Podcast

Lees verder “Emotie, cognitie en gedrag”

Cognitieve denkfout: planning fallacy

cognitieve-bias-denkfout-heuristiek-planning-fallacy-sociale-psychologie-redenen-tips-optimisme-kosten-werkvloer-management-plannen-deadline.jpeg
Maria Trepp

Podcast

cognitieve bias planning fallay

Heb je het wel eens meegemaakt, dat je overoptimistisch was over je eigen planning, bijvoorbeeld toen je een werkstuk of scriptie moest inleveren en dacht dat het stuk in 3-4 weken makkelijk klaar zou zijn, en het uiteindelijk een half jaar duurde?

Of werd er in jouw gemeente een weg of een gebouw gepland dat tijd en kosten schrijnend overschreed? Het fenomeen, dat projecten veel meer tijd (en vaak ook geld) kosten dan gepland zien we overal, individueel en in organisaties.

Lees verder “Cognitieve denkfout: planning fallacy”

Sociale invloed voor duurzaamheid

Hoe kunnen psychologische inzichten helpen, om milieuvriendelijk en duurzaam gedrag en klimaatbestendige ontwikkeling te ondersteunen? Resultaten uit sociaalpsychologisch onderzoek over sociale invloed, duurzaamheid, gedrag en gedragsverandering geven aanwijzingen.

duurzaamheid psychologie klimaat gedrag dilemma sociale invloed motivatie speltheorie nudging communicatie voorbeeld reputatie milieu

podcast

Lees verder “Sociale invloed voor duurzaamheid”

Nadelen van extrinsieke motivatie

Drang naar macht, status en geld bedreigt welzijn

intrinsieke motivatie, zelfdeterminatietheorie self determination theory deci ryan autonomie, competentie saamhorigheid, bevlogenheid, creativiteit, leren, ontwikkeling, welzijn werk tevredenheid gezond Flourishing psychologie wandelcoach den haag gedragsverandering (psychologische basisbehoeften

In de moderne motivatiepsychologie wordt een onderscheid gemaakt tussen intrinsieke en extrinsieke motivatie. Intrinsieke motivatie is het vervullen van drie psychologische basisbehoeftes, die alle mensen hebben: autonomie, competentie en verbondenheid (lees hier meer). Uitgebreid onderzoek heeft aangetoond dat het vervullen van deze basisbehoeftes tot een groot aantal positieve gevolgen leidt: welzijn, creativiteit, mentale en fysieke gezondheid. Moderne bedrijven doen er steeds meer voor het welzijn van werknemers en het bestrijden van burn-out. Onderzoek is er duidelijk over: het ondersteunen van de psychologische basisbehoeftes en dus intrinsieke motivatie is de basis voor duurzame inzetbaarheid.

Liefde voor de taak zelf

Intrinsieke motivatie is de liefde voor de taak zelf – iets doen omdat het interessant, plezierig, bevredigend, boeiend of persoonlijk uitdagend is. Intrinsieke motivatoren zijn interesse, plezier, of de tevredenheid en de uitdaging van het werk zelf. Men heeft geen ander doel voor ogen dan de taak, en men hoeft deze taak ook niet per se goed uit te voeren. De voldoening ligt in het gedrag zelf.

Alle mensen overal op de wereld willen graag autonoom handelen. Mensen willen competentie opbouwen en willen verbonden zijn met andere mensen. Toch zorgt de moderne samenleving met de noodzaak voor efficiency, strakke processen en standaardisering soms ervoor dat de innerlijke motivatie van mensen tekort komt. Mensen verliezen dan hun bevlogenheid en betrokkenheid.

Extrinsieke motivatie

extrinsieke motivatie macht status geld welzijn  Cijfers lof straf status sociale bevestiging stress efficiency agressie competitie organisatie
extrinsieke motivatie macht status geld

De klassieke opvoeding en klassike organisatiestructuur is vrij hierarchisch en sterk op extrinsieke beloningen en efficiency gericht. Cijfers, lof, straf, geld, status en externe sociale bevestiging horen bij een top-down-gerichte samenleving en erbij passende organisaties. Extrinsieke belongingen werken meestal goed op de korte termijn, maar ze hebben veel nadelen: het welzijn wordt op den duur onderuit gehaald. Creativiteit is minder gevraagd dan gehoorzaam en het opvolgen van regels. Helaas kunnen regels vaak door amoreel gedrag worden onderuit gehaald, en is ongewenst gedrag ook een veel voorkomende bijwerking van extriniek belonen.

Ongewenst gedrag

Het gedrag dat extrinsieke beloning oproept is vaak competitief met agressie tegen medemensen tot gevolg. In een sterk extrinsiek gerichte omgeving is de gevaar voor burn-out groter dan in een omgeving die op intrinsieke motivatie is gericht.

Averechtse werking

Onderzoekers hebben in meerdere onderzoeken laten zien, dat de extrinsieke beloning van mensen die intrinsiek gemotiveerd zijn averechts werkt. Kinderen die mooie tekeningen maken, tekenen minder mooi als zij hiervoor beloond worden.

Een nieuwe studie (Alfitian et al., 2023) laat een verbluffend effect van financiële prikkels op de werkplek zien: toen financiële prikkels werden ingezet om het ziekteverzuim tegen te gaan, steeg het ziekteverzuim juist sterk. De onderzoekers concluderen, dat de financiële prikkel in feite signaleerde dat overmatig ziekteverzuim tot aanvaardbaar gedrag werd. De uitgangssituatie was in dit geval dat overmatig ziekteverzuim niet als aanvaardbaar werd gezien, maar toen het bedrijf de morele norm verving door een financiële, werd de sociale norm in feite uitgehold.

Het advies is daarom om nooit gedrag te extrinsiek te belonen, dat al in sociale normen en de vervulling van psychologische behoeftes intrinsiek is verankerd. Als nieuw gedrag moet worden opgebouwd of ongewenst gedrag afgeleerd, kan het beste extrinsieke beloning alleen in het begin worden ingezet en bovendien gecombineerd worden met intrinsieke motivatie, zoals verbondenheid (bijvoorbeeld gezelligheid in een groep).

Een voorbeeld van de combinatie extrinsieke en intrinsieke beloning is het onderzoek over stoppen met roken (van den Brand et al., 2018). De deelnemers gingen op cursus samen met collega’s en hadden vooruitzicht op waardebonnen – vier op de tien deelnemers stopten daardoor met roken.

Literatuur

Alfitian, J., Sliwka, D., & Vogelsang, T. (2023). When bonuses backfire: Evidence from the workplace. Available at SSRN.

van den Brand, F. A., Nagelhout, G. E., Winkens, B., Chavannes, N. H., & van Schayck, O. C. (2018). Effect of a workplace-based group training programme combined with financial incentives on smoking cessation: a cluster-randomised controlled trial. The Lancet Public Health3(11), e536-e544.

Deci, E. Effects of externally mediated rewards of intrinsic motivationJournal of Personality and Social Psychology. 1971;18(1):105-115.

Translate »